Krzczonowski Park Krajobrazowy

Krzczonowski Park Krajobrazowy

     Krzczonowski Park Krajobrazowy został utworzony 26 lutego 1990 roku. Po­wierzchnia jego wynosi 12.420 ha. Do tego dochodzi 13.856 ha otuliny, której brak jest w południowej jego części. Otulina Krzczonowskiego Parku Krajobra­zowego graniczy od strony zachodniej z Czerniejowskim Obszarem Chronionego Krajobrazu.

IMGP1248

IMGP1227

     Krzczonowski Park Krajobrazowy stanowi jeden z 17 parków krajobrazo­wych województwa lubelskiego - ósmy co do wielkości - i jeden z sześciu par­ków administrowanych przez Zarząd Zespołu Lubelskich Parków Krajobrazo­wych. Położony jest w centralnej części Wyniosłości Giełczewskiej, subregionie Wyżyny Lubelskiej, ok. 20km na południowy-wschód od Lublina. Park utwo-
rzono ze względu na krajobraz najbardziej charakterystyczny dla Wyżyny Lubel­skiej. Obejmuje on tereny o bardzo urozmaiconej rzeźbie, położone w krajobrazie rolniczym, typowym dla tego regionu.

Główną formą rzeźby tego obszaru jest falisty teren, rozcięty głębokimi do­linami rzecznymi o przeważnie stromych zboczach oraz czternastoma ostańcami piaskowymi okresu polodowcowego.

IMGP0757

Administracyjnie park leży w trzech gminach: Krzczonów, Rybczewice, Ja­błonna, a otulina parku w pięciu gminach; Krzczonów, Rybczewice, Jabłonna, Piaski i Fajsławice.

Krzczonowski Park Krajobrazowy charakteryzuje się dużą różnorodnością i mozaikowatością gleb. Z tego też powodu występuje tu wielkie zróżnicowanie i bogactwo zespołów roślinnych.

IMGP3135

IMGP8752

Lasy zajmują w parku 24,8% powierzchni, grunty orne 70%, użytki zielone 2,6%, a w otulinie parku lasy 9,7%, grunty orne 84%, użytki zielone 1,3%.

W Krzczonowskim Parku Krajobrazowym występują liczne i rozległe doliny denudacyjne, wąwozy lessowe oraz zgrupowanie kilkunastu ostańców denudacyj-nych, wyniesionych w formie wzgórz o wysokości ok. 300 m n. p. m. Ostańce de­nudacyjne, zgrupowane w północnej i zachodniej części parku i otuliny zbudowane są z piaskowców o twardym lepiszczu krzemionkowym. 

Stanowią w krajobrazie wspaniały dowód przeszłości geologicznej Lubelszczyzny. Piaskowce krzemion­kowe z rejonu Krzczonowa służyły przez kilka wieków do wyrobu kół młyńskich i żaren, Wiele z nich ma swoje nazwy. Chełmiec, Szabałowa Góra, Makarowa Góra, Kobyla Góra, Gliniana Góra, Boży Dar. 

Najwyższym wzniesieniem w parku jest Boży Dar, liczący 306,7 m n. p. m. Jednym z najpiękniejszych krajobrazowo wzgórz ostańcowych jest wspominana w poprzednich rozdziałach Szbałowa Góra o wysokości 282,2 m n. p. m. Najciekawsze wąwozy znajdują się w okolicach Pi-laszkowic i Rybczewic. Osiągają długość do 1 km, a głębokość do 15 m.

Krzczonowski Park Krajobrazowy jest jednym z ważniejszych regionów źró-dliskowych w woj. lubelskim. Występuje tu 45 źródeł, w tym kilkanaście grupują­cych od 4 do 19 wpływów. Trzy największe źródła (dwa w Stryjnie i jedno w Sobieskiej Woli) mają wydajność od 50 do 120 l/s. Cztery źródła w Krzczonowie, Borzę­cinie, Walentynowie i Piotrkówku zostały uznane w 1996 r. za pomniki przyrody. Projektuje się obecnie ochronę źródeł w Stryjnie, Pilaszkowicach i Dębniaku.

Duża ilość i wydajność źródeł ma decydujący wpływ na czystość wód w rze­kach Krzczonowskiego Parku Krajobrazowego: Giełczwi, Radomirce i Olszance.

IMGP1231

Od niedawna Park i jego okolice można zwiedzać przemierzając na rowerze znakowane trasy - „Meandry Giełczewki". To system czterech szlaków wyzna­czonych szosami i wiejskimi drogami, przebiegającymi w rejonie Krzczonowa i Piask, Niewymierny wkład w ochronę dziedzictwa naturalnego tych terenów w skali międzynarodowej ma istniejące od wielu lat i zainicjowane przez Janusza Kuśmierczyka. Stowarzyszenie Ekologiczny Klub UNESCO Pracownia na Rzecz Bioróżnorodności Gatunkowej z Piask.

Flora Krzczonowskiego Parku Krajobrazowego

   Krzczonowski Park Krajobrazowy cechuje duża różnorodność i bogactwo zespo­łów roślinnych. Występują tu olsy, łęgi, lasy dębowo-grabowe z domieszką buka, dąbrowy świetliste, bory mieszane, zarośla i murawy kserotermiczne, torfowiska niskie, łąki trzęślicowe, zespoły roślinności wodnej, ruderalnej 
i segetalnej.

Lasy Krzczonowskiego Parku Krajobrazowego, mimo znacznego wylesienia, zachowały cechy zespołów naturalnych. Są to fragmenty ocalałych powierzchni dawnych puszcz, pokrywających znaczną część Wyżyny Lubelskiej. Około 30% powierzchni leśnych parku stanowi starodrzew w wieku 60-80 lat i więcej. Lasy parku, dzięki bardzo dobrym glebom, różnorodności gatunkowej, dostatecznej wilgotności i czystości powietrza, wykazują dużą odporność na choroby i szkod­niki. Większość obszarów leśnych (70%) to własność państwa (Nadleśnictwo Świdnik). Dominuje typ siedliskowy lasu świeżego (ok. 70%) oraz las mieszany (19%).

Największe i najcenniejsze kompleksy leśne parku to Las Chmielowski i Las Królewski. W lesie Chmielowskim utworzono dwa leśne rezerwaty przyrody; Chmiel (25,7 ha) i Olszanka (8,75 ha),

IMGP1230

Rezerwat Chmiel utworzony został dla zachowania cennego, 200-letniego drzewostanu dębu szypułkowego (Quercus robur) z udziałem buka pospolitego (Fagus sylvatica) na północno-wschodniej granicy jego naturalnego zasięgu oraz bogatym podszytem i runem. Występują tu takie rzadkie gatunki roślin jak

  •  pod-kolan biały {Platanthera bifolid) i zielonawy (Platanthera chlorantha), 
  • lilia zło­togłów (Lilium martagoń), 
  • jaskier kaszubski (Ranunculus cassubicus), 
  • wawrzy­nek wilczełyko (Daphne mezereum), 
  • gnieźnik leśny (Neottia nidus-avis), 
  • rutew-ka orlikolistna {Thalictrum aąuilegifolium), 
  • dziurawiec skąpolistny {Hypericum montanum), 
  • zachyłka trójkątna (Phegopteris dryopteris), 
  • turzyca pagórkowa {Ca-rex montana), 
  • miodownik melisowaty {Melittis melissophyllum), 
  • jaskier kosmaty {Ranunculus lanuginosus), 
  • zerwa kłosowa (Phyteuma spicatum).

W rezerwacie Olszanka las tworzy starodrzew, złożony z dębu szypułkowe­go {Quercus robur) oraz z domieszki graba posoplitego {Carpinus betulus) i sosny zwyczajnej {Pinus sylvestris). Kilkanaście buków pospolitych {Fagus sylvatica) stanowi resztkę naturalnego lasu bukowego. W runie występują: 

  • lilia złotogłów {Li­lium martagoń), 
  • wawrzynek wilczełyko {Daphne mezereum), 
  • podkolan biały {Pla­tanthera bifolid) i zielonawy {Platanthera chlorantha), 
  • gniźnik leśny {Dianthus syhestris), 
  • czerniec gronkowy {Actaea spicata), 
  • zerwa kłosowa {Phyteuma spica­tum),
  •  jaskier kosmaty {Ranunculus lanuginosus), 
  • miodownik melisowaty {Melittis melissophyllum).

     Największy rezerwat parku - Las Królewski (48,64 ha) - charakteryzuje się bogactwem i różnorodnością siedlisk i gatunków. Występują tu fragmenty 
muraw i zarośli kserotermicznych z takimi rzadkimi gatunkami jak: 

  • zawilec wielkokwiatowy (Anemone sylvestns), 
  • turzyca niska (Carex humilis), 
  • ostrożeń pannoński (Cirsium pannonicum), 
  • powojnik prosty (Clematis recta), 
  • oman wą­skolistny {Inula ensifolia), 
  • pajęcznica gałęzista (Anthericum ramosum) i inne.

     W rezerwacie obok „Śmierdzącego Źródełka" znajduje się jedyne na terenie par­ku, a jedno z trzech na lubelszczyźnie stanowisk bardzo rzadkiej w Polsce cie­szynianki wiosennej {Hacąmtia epipactis). Występuje tu również 

  • parzydło leśne (Aruncus dioicus), 
  • podkolan biały {Platanthera bifolia), 
  • przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis), 
  • paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare), 
  • lilia złotogłów {Li-lium martagon), 
  • groszek wschodniokarpacki (Lathyrus laevigatus), 
  • łuskiewnik różowy {Lathraea sąuamańa). 
Przez rezerwat prowadzi fragment trasy ścieżki przyrodniczej o długości ok. 6,5 km .

W dolinie Radomirki i Giełczwi, zachowały się cenne lasy łęgowe i olsy. W olsach dominuje olsza czarna {Alnus glutinosa), w łęgach olsza szara {Alnus incana) z domieszką jesionu {Fmxinus), wierzby iSalix) i wiązu (Ulmus). Na siedliskach łąkowych (zajmujących ledwie 2,6% powierzchni parku), związa­nych z wąskimi dolinami rzeki Giełczwi i Radomirki występują takie rzadkie gatunki jak: 

  • goryczka wąskolistna (Gentiana pneumonanthe), 
  • nasięźrzał pospo­lity {Ophioglossum vulgatum), 
  • podejźrzon księżycowy {Botrychium lunaria), 
  • le-piężnik różowy {Petasites purpurea), 
  • ciemięrzyca zielona (Yeratrum lobelianum)  
  • pełnik europejski {Trollius europaeus).

W Koloni Żuków, gdzie znajduje się eksploatowane na niewielką skalę wyro­bisko opoki, utworzony został w 1996 r. zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Ka­mienna Góra". Na odkrytych skałach wapiennych można znaleźć rzadki minerał lu-blinit. Jest to igiełkowata odmiana kalcytu, która występuje w postaci białej pilśni. W pobliżu, na silnie erodowanym zboczu z rumoszem wapiennym, wykształciły się murawy kserotermiczne, stanowiące barwny akcent krajobrazowy. Znajduje się tu także stanowisko kilkudziesięciu okazów dziewięćsiłu bezłodygowego (Carlina acauliś).

W całym parku stwierdzono występowanie 64 gatunków roślin rzadkich, w tym 47 chronionych.

Fauna Krzczonowskiego Parku Krajobrazowego

       Na różnorodność fauny parku wpływa przede wszystkim mozaika biotopów oma­wianego terenu.
     W źródliskach i strumieniach występuje w dużych ilościach kiełż zdrojowy {Gammarus pulex) - gatunek skorupiaka charakterystyczny dla czystych wód.
W nieodległej przeszłości w rzece Giełczwi bytowała duża popu­lacja raka rzecznego {Astacus fluviatilis). Panująca w latach siedemdziesiątych dżuma racza, a także nadmierne polowy, drastycznie zmniejszyły ilość osobni­ków tego gatunku 

Duża ilość zadrzewień śródpolnych i zakrzaczeń porastających miedze sprzyja różnorodności świata owadów. Występują tu takie rzadkości jak; paź kró­lowej (Papilio machaon), mieniak tęczowiec (Apatum iris), modraszek ikar {Po-lyommatus icarus) i tygrzyk paskowany {Argiope bruennichi). W dolinach rzek obficie występują ważki (Odonata), jętki (Ephemeropterd) i chruściki (Trichop-tera). Na terenie parku odnotowano kilka gatunków trzmieli (Bombus), wśród nich parkowego (Bombus hypnorum), rudonogiego {Bombus ruderarius) i ziem­nego {Bombus terrestris).

Bogata jest również fauna kręgowców. W rzekach występują gatunki ryb charakterystyczne dla polskich wód nizinnych, między innymi: szczupak {Esox lucius), okoń {Percaflmiatilis) i płoć {Rutilus rutilus). Odcinek Giełczwi sąsiadu­jący ze stawami hodowlanymi w Częstoborowicach jest zamieszkały także przez: karpia {Cyprinus carpio), karasia {Carassius carassius) i lina {Tinca tinca). Na terenie parku spotykamy przedstawicieli rodzimych gatunków płazów. Najpospo­litsze z nich to: żaba trawna {Rana temporańa), żaba wodna {Rana esculenta), ropucha szara {Bufo bufo) i rzekotka drzewna {Hyla arborea). Spotykane są rów­nież: ropucha zielona {Bufo viridis), kumak nizinny {Bombina bombina), traszka zwyczajna {Triturus vulgaris) i grzebieniasta {Tritums cristatus) oraz grzebiusz-ka ziemna {Pelobates fuscus).

Gady są reprezentowane przez trzy gatunki: jaszczurkę zwinkę {Lacerta agi-lis) - spotykaną na nasłonecznionych zboczach wzgórz, padalca {Anąuio fragilis) - występuje na skrajach lasów i w wąwozach oraz zaskrońca {Natrix natrix), któ­ry zamieszkuje przede wszystkim doliny cieków wodnych,

Najbogatszą w gatunki gromadą kręgowców są ptaki, Pospolicie występują mieszkańcy pól i nieużytków: skowronek polny {Alauda arvensis), trznadel {Em-beriza citrinella) i potrzeszcz {Emberiza colondra). Stosunkowo często słyszy się głos przepiórki {Coturnix coturnix). Nad polami można dostrzec szybującego myszołowa {Buteo buteo).

     Odrębną grupę stanowią gatunki leśne. Można tu wymienić: 

  • sikory {Parus), pełzacze {Certhia), 
  • drozdy {Turdus), 
  • muchołówki {Muscicapa), 
  • szpaki {Sturnus sturnus), 
  • zięby {Fringilla coelebs) 

i gołębie: gołąb siniak {Columba oenas) i sier-pówka {Streptopelia delcaocto).

     Wyszczególnić trzeba muchołówkę białoszy-
{Ficedula albicollis) - gatunek rzadki na terenie kraju oraz gołębia siniaka {Columba oenas), który spotykany jest w lasach z domieszką buka. Skrzydlate drapieżniki parku to: wspomniany już myszołów {Buteo buteo), a także jastrząb gołębiarz {Accipiter gentilis), krogulec (Accipiter nisus), pustułka {Falco tinnun-culus) i kobuz {Falco subbuteo).

     Ptaki związane z terenami podmokłymi wystę­pują przede wszystkim w dolinach Giełczwi i Radomirki. Są to: perkoz dwuczu-
by {Podiceps cristatus) i perkozek {Podiceps ruficolius) na stawach w Częstobo­rowicach, kaczki: krzyżówka {Anas platyrhynchos), głowienka {Aythya ferrina) i czernica {Aythya fuligula), łabędź niemy {Cygnus olor) - jedna para wypro­wadza regularnie lęgi na tych samych stawach, a także pospolite łyski {Fulicaatra) i kurki wodne {Galinula chloropus).

     W trzcinowiskach gniazdują trzciniaki
(Acrocephalus arundinacus), trzcinniczki (Acricephalus scirpaeus) i rokitnicz-ki (Acrocephalus schoenobeanus). Nad stawami obserwuje się polujące rybitwy zwyczajne (Sterna hirundó) i mewy śmieszki (Larus ridibundus). W czystych wodach Giełczwi drobne rybki łowią zimorodki (Alcedo atthis). Na łąkach w do­linie tej rzeki w okresie wiosennym często słychać głos odzywającego się derka­cza (Crex crex). We wsiach położonych na terenie parku istnieje kilka gniazd bo­ciana białego (Ciconia ciconia) i stwierdzono gniazdowanie jednej pary bociana czarnego (Ciconia nigra), gatunku bardzo rzadkiego na terenie Polski.

     Spośród
dziesięciu gatunków dzięciołów gniazdujących w Europie, w Krzczonowskim Parku Krajobrazowym występuje osiem, w tym rzadko spotykany dzięcioł zielo-nosiwy (Picus canus).

Fauna ssaków jest typowa dla Wyżyny Lubelskiej. Często spotykane są; jeż zachodni (Erinaceus europaeus) i ryjówka aksamitna (Sorex araneus), a także drobne gryzonie; nornica ruda (Clethrionomys glareolus), mysz polna (Apode-mus agrarius), mysz leśna (Apodemus tauricus) i badylarka (Micromys minutus). Mieszkańcami lasów są wiewiórki pospolite (Sciurus vulgaris), kuny; domowa (Martes foina) i leśna (Martes martes), lisy (Yulpes vulpes) i borsuki (Meles me-les), a z kopytnych sarny (Capreolus capreolus) i dziki (Sus scrofa).

Na polach i w zagajnikach pospolicie występują zające (Lepus europaeus). Nietoperze za­siedlają cały obszar parku, a na zimowiskach udało się sklasyfikować dwa ga­tunki; mopka (Barbastella barbastellus) i gacka brunatnego (Plecotus auritus). W rzekach i na stawach występują piżmaki (Ondatra zibethicus). Stwierdzono również obecność wydry (Lutra lutra). W korycie Giełczwi i Częstoborowicach spotyka się ślady żerowania bobrów (Castor fiber). Obecność tych wspaniałych zwierząt dodatkowo uatrakcyjnia walory przyrodnicze parku.



     Krzczonowski Park Krajobrazowy ma duże walory turystyczno-wypoczyn­kowe, dotąd w niewielkim stopniu wykorzystywane. W parku i jego otulinie brak jest jakichkolwiek obiektów bazy turystycznej, mimo tego tereny parku nadają się znakomicie do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej, a także do rozwijania bazy agroturystycznej. W celach turystycznych powinno się eksponować malow­niczą dolinę Giełczwi, a chronić najcenniejsze przyrodniczo Las Chmielowski i Las Królewski wraz z doliną Rad.

  • Lucjan Świetlicki, Dwory nad Giełczwią, Norbertinum, Lublin 1999.
  • Lucjan Świetlicki, Historie, Biogramy, Legendy, i Notki Znad Giełczwi, Radomirki, Sierotki, Starostwo powiatowe w Świdniku -Świdnik 2008
Mapa


Księga Gości


           Wpisz się


      Zobacz wpisy
Copyright by Piotrek Barszczewski 2011 - Wszystkie prawa zastrzeżone.
Wszystkie zdjęcia na stronach są własnością -Piotr Barszczewski, kopiowanie bez zgody autora zabronione.
Grafika: d4u.pl - profesjonalne szablony
Strona główna Strona główna Mapa strony Kontakt